آورند . طبيعت آن : در دويّم سرد و خشك و مغسول خشك كرده آن الطف . شيخ الرييس گفته كه هواييت بر آن غالب از طين مختوم و اقوى از آن است . افعال و خواص آن : آشاميدن يك مثقال از مغسول آن با گلنار قاطع خون حيض دايم و جريان عرق شرباً و طلاءً و با شراب جهت سموم حاره و با ادويه مناسبه جهت نفث الدم و اختلاف و سيلان خون از همه اعضا و دو درم آن با آب و اندكى سركه جهت قرحه امعا سريع الاثر و نيز دو درم آن با آب و شراب كه آب غالب باشد جهت تحليل اورام حاره اعضاى رخوه مانند پستان و بناگوش و زير بغل و كنج ران و حقنه آن با آب بارتنگ جهت ذوسنطاريا و قرحه امعا كه متعفن نشده باشد بعد از آنكه اولٌا با ماء العسل و آب نمك حقنه نموده باشند و طلاى آن با آب و روغن گل جهت ورم پستان و اورام حاره و نقرس و با شراب جهت سموم ملذوعه نافع و در ساير افعال مانند طين مختوم است . طين صوفى حميد به ضم صاد مهمله و سكون واو و كسر فا و يا و فتح حاى مهمله و كسر ميم و سكون ياى مثناة تحتانيه و دال مهمله . ماهيت آن : خاكى است سفيد خوشبو كه از بلاد شيروان از بقعه صوفى حميد آورند . افعال و خواص آن : با قوّت ترياقيت جهت رفع اذيت و سميت هوام زهردار و مار شرباً و طلاءً و با خود داشتن آن مؤثر و در ساير افعال مانند طين قبرسى است . طين الفارسى گل شيرازى و گل سرشوى نيز نامند . ماهيت آن : گلى است سفيد مايل به زردى و خوشبوى و بعضى طين حر اصفهانى و بعضى طين نيشابورى و بعضى طين خراسانى دانسته‌اند . طبيعت آن : سرد و خشك . افعال و خواص آن : جهت وجع ريه نافع . گفته‌اند مضر ريه و مثانه است ، مصلح آن آب سرطانات . مقدار شربت آن : تا دو مثقال . طين القيموليا به كسر قاف و سكون ياى مثناة تحتانيه و ضم ميم و سكون واو و كسر لام و فتح ياى مثناة تحتانيه و الف و آن را حجر رخام و به هندى كهرى متى نامند و اطفال در هند بر تخته‌هاى مشق مىمالند . ماهيت آن : سه قسم است يكى سفيد براق خوشبو و گويند از آن بوى كافور آيد و دويّم مايل به بنفشى و چرب با لزوجت و ديرشكن كه در آب زود حل نگردد و از بلاد اندلس و ارمن آورند و اين هر دو خوب و مستعمل و قسم سيّم كه سياه و از اندلس آورند زبون‌ترين همه است . بغدادى نوشته كه شيخ من گفت كه طين قيموليا خاكى است كه در ميان فلفل يافت مىشود و غير او كسى نگفته و در آن دو قوّت است يكى مبروده و ديگر حاره محلله و بعد از غسل قوّت حاره محلله آن زايل مىگردد . بهترين آن صافى سفيد صلب لزج آنست كه زود شكن نباشد و در آب زود گداخته نگردد . طبيعت آن : سرد و خشك . افعال و خواص آن : مجفف و محلل و قابض و ناشف رطوبات و بلت معده و مقوى آن و هاضمه و حابس اسهال صفراوى و ضرب صفراوى و بلغمى و نفث الدم و قرحه امعا و مسكن سوزش مقعده و طلاى آن جهت امراض چشم و با سركه جهت ورم بناگوش و همه اورام حاره و بر سوختگى آتش مانع آبله آن و به تنهايى جهت نضج دماميل و التيام جراحات و جوششها خصوصاً جوشش سر اطفال و ابدان ايشان و تحليل اورام و با عسل جهت ورم زير معده و ساير اعضا مفيد هرچند همه اطيان محلل اورام‌اند و ليكن اين را اين خاصيت زياده است و از همه اقوى و محرق مغسول آن جهت قروح عسره الاندمال و در ساير افعال ضعيفتر از طين شاموس . بدل آن : طين مصرى است و صاحب اختيارات گفته كه در كوهستان يزد به هم مىرسد و زنان جهت جلاى روى خود استعمال مىكنند روى ايشان را پاك مىگرداند . طين قبرسى به فتح قاف و باى موحده و سكون را و كسر سين مهملتين و ياى نسبت . ماهيت آن : گلى است سرخ چسبنده خوشبو كه به زبان مىچسبد و چون بشكنند اندرون آن رگهاى زرد رنگ بود و چون به دست بمالند دست را رنگين كند . طبيعت آن : سرد و خشك و با قوّت قابضه معتدله . افعال و خواص آن : جهت نفث الدم هر عضو و قرحه امعا و سحج آن و سحج كبد شرباً و احتقاناً و يك درم آن با آب سرد و يا با آب جوش داده جهت دفع حرارت باطنى و سميت ادويه قتاله و طلاى آن جهت تحليل اورام و شكستگى اعضا و كوفتگى آنها و افتادن از جاى بلند . مقدار شربت آن : تا پنج درم . بدل آن : در جميع افعال طين مختوم است .